224 Dit zijn de namen #NTGent #Wieringa

Gisteravond ben ik sinds vele jaren weer eens naar de Stadsschouwburg geweest. Samen met Jikkie, Jolande, Jos, Fenneke en Petra, die ik heb leren kennen toen ik in de jaren tachtig bij AFS werkte. Met Petra heb ik tien jaar samengewoond in Amsterdam. Ik was zogezegd uit met vier vriendinnen en een ex en dat is een leuk en hartelijk clubje, waarin veel en uitbundig gelachen wordt. We hebben samen een aantal voorstellingen uitgekozen om dit jaar te bezoeken, zowel toneel als muziek, in het Concertgebouw, de Meervaart, de Kleine Komedie en de Stadsschouwburg. We zaten op rij acht. Dat is mooi vooraan en het was alleen al heerlijk om in die zaal te zitten.

Ik vond het een prachtige en ontroerende voorstelling. Het stuk is geregiseerd door Phillip Becker op basis van het gelijknamige boek van Tommy Wieringa, die het boek schreef naar aanleiding van een krantenknipsel. Het krantenknipsel raakte hij kwijt, maar zijn aantekeningen daarover niet: ‘Niet vergeten: verhaal grens.’ Tommy Wieringa: ‘Een groepje vluchtelingen was opgepakt bij een fictieve grens, een door mensenhandelaren nagebouwde grenspost, waarachter zij werden losgelaten, zogenaamd in een nieuw land. Ze droegen toen ze na maanden ergens aankwamen het lijk van een reisgenoot met zich mee. Het trof me als iets heel bijzonders. Toen ik vervolgens in de Thora las dat de Joden destijds het gebeente van Josef met zich meedroegen, ja, dan prikkelt dat mijn romanzintuig.’

En zo raakt het verhaal aan de tijd van vandaag en aan de Exodus. De titel van het boek is: ‘Dit zijn de namen’ en dat zijn precies de woorden waarmee het bijbelboek Exodus opent: Dit nu zijn de namen der zonen van Israël, die met Jakob naar Egypte gekomen zijn; zij kwamen er ieder met zijn gezin.

Het boek en het stuk lijken rakelings te worden ingehaald door de actualiteit. Het boek is geschreven in 2012 en in 2015 komt de grote vluchtelingencrisis op gang. Hoe is het om dan te repeteren terwijl je buiten door de realiteit wordt gespiegeld: Wat betekent de komst van het vreemde voor ons dagelijks leven? Philip Becker: ‘Je bent daar niet gekomen omdat je een vluchteling bent die gered wil worden. Je bent daar omdat je je leven wil leiden.’

Een van de vluchtelingen zegt het in het stuk als volgt: ‘Wij zijn het pioniersgewas, vooruitgeschoven posten van onze familie, ons dorp, onze gemeenschap. In ons voetspoor volgt een onzichtbaar gezelschap mee… Op ons is alle hoop gevestigd. Je kan ons alles aandoen, honger, dorst, hitte en kou, we zullen alles overleven. Wij zijn niemand meer. Wij hebben onze identiteit afgegeven en onze herinneringen. Wij zijn bereid te vergeten. Bereid onszelf te verliezen, ons leven doormidden te knippen als een worm.’

Ze zijn als het ware al dood en zo gaat het stuk ook over de dood. Ze dragen niet alleen een dode mee maar zijn zelf al gestorven. En de commissaris van politie die hen aanhoudt en moet uitzoeken hoe het verhaal van het lijk in elkaar zit, komt er niet uit: ‘Wij hebben het allemaal gedaan.’

En zo wordt ook hij geconfronteerd met zijn eigen sterfelijkheid: ‘Zo zal het zijn, de weg naar het einde: een geleidelijk uit elkaar groeien van mij en mijn lichaam. Ik zal steeds meer de gast worden van mijn lichaam. Het lichaam is het echte ding. En het echte ding begint zich steeds meer van de gast te ontdoen.’

En zo is het een onontkoombare voorstelling over onze eigen dood en over dat wat ons mens maakt, over de fysieke woestijn van honger en onveiligheid, maar ook over de mentale bevrijding van angst en twijfel: ‘Jullie denken dat jullie anders zijn. Hoezo zouden we anders zijn. Wij kunnen alleen maar aan eten denken.’

Goed, dat staat dan allemaal in het programmaboekje, net als de overweging dat we in de confrontatie met het leed van anderen altijd amateurs blijven. Echt begrijpen wat er in iemand omgaat die honger lijdt en langzaam sterft is onmogelijk. Het enige wat we kunnen wagen is een poging.

Het is een prachtig stuk. Gaat dat zien!

 

Ate Vegter, 3 februari 2016

 

atevegter.wordpress.com

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s