1603 Onno Blom – De jonge Rembrandt

Wat is de overeenkomst tussen de jonge Rembrandt, Onno Blom, de jonge Wolkers en Ate Vegter? Precies, we hebben alle vier in Leiden gewoond. Rembrandt en Wolkers hebben er met name geschilderd en Onne en Rembrandt zijn er ook opgegroeid.

Leiden, stad van de lakenindustrie, stad van de universiteit, van de studenten, van Minerva, van de armoede en de handel, stad waar de strijd tussen Arminius en Gomarus woedde, waar de Oranjes hun overwinning boekten, stad van het beleg, stad waar men nog liever moslim werd dan katholiek, stad van het Ontzet, stad van 3 oktober.

Welke stad heeft een datum zo aan zijn geschiedenis geklonken? Welke stad is zo vervlochten met de opkomst van het protestantisme, zo vervlochten met het begin van de Amerikaanse geschiedenis? De Pilgrims vertrokken vanuit Leiden en staken met hun gammele Mayflower de Grote Oceaan over om daar in Amerika in 1621 hun eerste oogst te vieren. Thanksgiving kon wel eens geïnspireerd zijn op de viering van drie oktober, schrijft Onno Blom in zijn prachtige boek De jonge Rembrandt.

Een prachtig boek. Ik herhaal het nog maar even. Rembrandt heeft de eerste 25 jaar van zijn leven in Leiden gewoond en die periode wordt minutieus beschreven door de talentvolle Blom. Voor het eerst heb ik dat hele verhaal van Den Briel, Alkmaar en Leiden, van al die gasten uit de tachtigjarige oorlog in een paar heldere bladzijden van Blom begrepen.

Zijn verhaal over Rembrandt is aangrijpend en fantastisch. Hij schrijft zo goed dat je er gewoon bij bent, daar in de Weddesteeg, je kunt de mout bijna ruiken en het geluid van de molen bijna horen, zo dicht op de huid schrijft hij. Voor het eerst zie ik dat De Staalmeesters een schilderij is waarop de afgebeelde mannen juist op dat moment opkijken naar degene die binnenkomt en dat ze je allemaal aankijken, opgeschrikt door jouw binnenkomst. Dat de Nachtwacht geen statig portret is maar een compagnie die zich nog aan het voorbereiden is.

En zo gaat dat maar door. Het hele boek is een rondleiding door tijd en plaats en ik probeer het dan ook zo langzaam mogelijk te lezen, om maar niets te missen. Al die mensen die daar toen hun beroep hadden, koperslagers, glazenmakers, timmerlui, lijmpappers, schoenmakers, vollers, ververs, stoeldraaiers, zeemtouwers, metselaars, kleermakers, hoefsmeden, wielmakers, zadelmakers, voerlieden en ga zo maar door. Dergelijke prachtige opsommingen heb ik eerder alleen bij Umberto Eco gelezen, die had ze nog wel langer.

Ik leerde dat een maliebaan oorspronkelijk afkomstig is van het paille-maillespel, wat in die tijd veel gespeeld werd, de Maliebaan in Leiden ligt vlak bij de Weddesteeg en dat dat in Amerika Pall Mall heet, een merk dat mijn vader vroeger rookte en ik leerde dat niet iedereen het talent van de jonge molenaarszoon gelijk op waarde kon schatten. De een ziet in hem een belofte, maar de ander vindt dat voorbarig. Heerlijk om dat allemaal te lezen. Ik heb het gelukkig nog niet uit.

Ate Vegter, 21 november 2019

From Lilydale to Monnickendam:
www.atevegter.wordpress.com/403

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s